Terapie grupowe

Terapie grupowe

Pierwsze terapie grupowe pojawiły się w latach 40. XIX wieku. Od tego czasu praktyki grupowej terapii ulegają ciągłym przemianom, które pozwalają dostosować ją do współczesnej wiedzy z dziedziny psychologii klinicznej. Natomiast w powszechnej opinii wciąż obecne jest przekonanie, że terapia grupowa jest mniej skuteczna od indywidualnej. Teza ta jest błędna, gdyż terapia grupowa realizuje inne cele oraz posługuje się odmiennymi narzędziami. Jakie to cele oraz narzędzia? Tego dowiemy się z poniższego artykułu.

Na czym polegają terapie grupowe?

Podstawową ideą terapii grupowej jest stworzenie bezpiecznej przestrzeni do wymiany własnych emocji oraz doświadczeń. Można wysunąć tezę, że grupa jest najbardziej naturalnym środowiskiem dla człowieka, dlatego najlepiej sprzyja rekonwalescencji psychicznej. Współczesna terapia grupowa wykorzystuje różne podejścia techniczne, wyróżniamy wśród nich: Gestalt, psychologię poznawczo-behawioralną, interpersonalną, psychoedukację psychoanalizę, metody psychodynamiczne lub egzystencjalne. Wybór poszczególnej techniki uzależniony jest od dynamiki grupy, wykształcenia prowadzącego terapeuty oraz problemów, z którymi zmagają się uczestnicy. Podstawowym czynnikiem dynamizującym terapie grupowe jest fakt istnienia grupy, czyli wytwarzanie w trakcie terapii niezliczony relacji interpersonalnych na linii pacjent-terapeuta oraz pacjent-pacjent.

Normy, cele terapeutyczne oraz zasady panujące w danej grupie nigdy nie zostają narzucane apriorycznie, ich dynamika oraz kształt tworzone są w toku procesu terapeutycznego i stanowią wewnętrzny regulamin lub inaczej – modus vivendi grupy. Dzięki temu pomiędzy uczestnikami terapii wytwarza się poczucie zaufania, co bezpośrednio przekłada się na efekty terapeutyczne.

Podstawowy model terapii grupowej

Dla wielu terapia grupowa wydaje się być nieprzewidywalnym spotkaniem, na którym grupa osób, przejawiająca zaburzenia emocjonalne, zostaje zmuszona do mówienia o własnych problemach. Z takiego opisu można wyciągnąć wniosek, że o żadnym modelu terapeutycznym nie może być mowy. Jednak nie jest to prawdą, a ponadto opinia ta jest krzywdząca i zupełnie zamazująca istotę terapii grupowej.

Jeden z najważniejszych modeli, bez względu na szkołę terapeutyczną, opiera się na zasadzie pracy „tu i teraz”. Innymi słowy kładziony jest nacisk na wydarzenia dziejące się aktualnie, co skłania wszystkich uczestników do zaangażowania oraz zwiększonego przeżywania momentu terapeutycznego. Ponadto pozwala wytworzyć atmosferę tzw. „bezczasu”, który wyklucza ocenianie przeszłości każdego z uczestników, przez co buduje się przestrzeń bezpieczeństwa, zaufania oraz komfortu.  Jest to szczególnie ważne dla tych osób, które wstydzą się własnych zachowań z przeszłości. Mogą oni być pewni, że terapia grupowa zapewni im dyskrecje, a z biegiem czasu i uwolni od poczucia wstydu.

Cele realizowane podczas terapii grupowej

Badacz Stanislav Kratochvil  w swojej książce wymienia kilka ważnych celów, realizowanych podczas terapii grupowej, a są to między innymi:

– uzyskiwanie wglądu w problematykę osoby i udzielanie jej pomocy poprzez rozumienie jej zachowania,

– zmiana niewłaściwych wzorców zachowania, które skutkują lepszym przystosowaniem do życia w społeczeństwie,

– oduczanie automatyzmów w zachowaniu, poprzez poszerzanie świadomości na temat interpretowania różnych zachowań oraz wydarzeń,

– rozwój kompetencji społecznych i uczenie empatii,

– określanie i modyfikowanie systemów wartości,

– przepracowywanie konfliktów oraz wewnętrznych napięć,

– uzyskiwanie większej pewności siebie,

– zdobywanie większej świadomości siebie oraz przeżywanych uczuć,

– wspomaganie procesu dojrzewania osobowości, czyli uwalnia potencjału drzemiącego w każdym z uczestników oraz osiąganie optymalnej sprawności i poczucia szczęścia.

Do kogo jest adresowana terapia grupowa?

Psycholodzy jednoznacznie nie określają, dla kogo adresowana jest terapia grupowa, ponieważ z reguły skorzystać z niej mogą wszystkie osoby poszukujące pomocy. Niemniej jednak badania wskazują, że terapia grupowa może okazać się doskonałą metodą terapeutyczną dla osób, które przejawiają problemy w stwarzaniu i utrzymywaniu intymnego związku oraz nieposiadających satysfakcjonujących relacji przyjacielskich. Starając się zbudować szerszą definicję, można powiedzieć, że terapia grupowa dedykowana jest dla osób doświadczających pustki, braku sensu w codziennym życiu, miewają częste napady niepokoju oraz lęku, lub zwyczajnie czują się samotne, nieśmiałe oraz odczuwają problemy w pracy lub rodzinie.